تفاوت جوراب واریس و جوراب آنتیآمبولی؛ کدام برای شما مناسبتر است؟
راهنمای جامع خرید و استفاده
فهرست مطالب
معرفی و مرور سریع
جورابهای پزشکی از مهمترین ابزارهای غیرتهاجمی برای کمک به سلامت عروق پا به شمار میآیند. در میان آنها دو گروه کاربردیترند: جوراب واریس (Compression Stockings) و جوراب آنتیآمبولی (Anti-Embolism یا TED). هرچند از نظر ظاهر شباهت دارند، هدف، فشار، محیط استفاده و مدت مصرفشان متفاوت است. شناخت این تفاوتها به انتخاب درست، اثربخشی بیشتر و پیشگیری از عوارض کمک میکند.
جوراب واریس چیست؟
جوراب واریس با فشار تدریجی (بیشترین در مچ و کمتر در بالای ساق/ران) جریان خون وریدی را بهسمت قلب تسهیل میکند و برای علائمی مانند سنگینی، درد خفیف، ورم و پیشگیری/کنترل واریس بهکار میرود. این جورابها برای استفاده روزمره در خانه و محل کار طراحی شدهاند و در ارتفاعهای مختلف (زیر زانو، بالای زانو، جورابشلواری) عرضه میشوند.
ویژگیها و ساختار فشار
- فشار تدریجی از مچ به بالا برای تقویت بازگشت وریدی.
- تنوع در قد، طرح و رنگ برای پوشش در محیطهای کاری.
- نیازمند اندازهگیری دقیق جهت کارایی و راحتی.
موارد مصرف متداول
- واریس و رگهای عنکبوتی، احساس سنگینی پا و خستگی انتهای روز.
- ورم مرتبط با نارسایی وریدی یا دوران بارداری.
- مشاغل با ایستادن/نشستن طولانی (پرستاران، فروشندگان، کارمندان).
درجات فشار رایج
درجهبندیها معمولاً بر حسب میلیمتر جیوه است: ۱۵–۲۰ (سبک)، ۲۰–۳۰ (متوسط)، ۳۰–۴۰ (بالا). انتخاب درجه به شدت علائم و نظر پزشک وابسته است.
جوراب آنتیآمبولی چیست؟
جوراب آنتیآمبولی عمدتاً برای پیشگیری از ترومبوز ورید عمقی (DVT) در بیماران بستری یا کمتحرک استفاده میشود. این جورابها را بیشتر در دورههای کوتاه نقاهت پس از جراحی میبینیم و اغلب به رنگ سفید تولید میشوند تا ارزیابی گردش خون توسط پرستار آسانتر باشد.
ویژگیها و سناریوهای بیمارستانی
- فشار کمتر و یکنواختتر نسبت به جوراب واریس.
- طراحی برای پوشش کوتاهمدت در بستری/بیحرکتی.
- هماهنگ با پایش علائم حیاتی اندام تحتانی در بیمارستان.
چه کسانی باید استفاده کنند؟
- بیماران پس از جراحیهای بزرگ ارتوپدی، لگن یا شکم.
- دوران نقاهت با تحرک محدود یا استراحت مطلق.
- بیمارانی که به تشخیص پزشک در ریسک DVT هستند.
تفاوتهای کلیدی بهصورت یکجا
| ویژگی | جوراب واریس | جوراب آنتیآمبولی |
|---|---|---|
| هدف اصلی | بهبود بازگشت وریدی و کنترل علائم واریس | پیشگیری از لخته خون (DVT) در کمتحرکی |
| نوع فشار | تدریجی (بیشترین در مچ) | کم و یکنواخت |
| میزان فشار | تقریباً ۱۵–۴۰ mmHg (طبق نسخه) | حدود ۸–۱۸ mmHg |
| محیط استفاده | خانه، محل کار، فعالیت روزانه | بیمارستان و دوران نقاهت کوتاهمدت |
| مدت استفاده | بلندمدت، قابل استفاده روزانه | موقت تا بازگشت تحرک |
| طراحی/رنگ | متنوع (رنگ و طرح مختلف) | اغلب سفید برای پایش آسان |
| نحوه انتخاب | بر اساس اندازهگیری دقیق پا و نسخه | بر اساس سایز استاندارد بیمارستانی |
نتیجه سریع: برای فعالیت روزمره و کنترل واریس، جوراب واریس مناسبتر است؛ برای دورههای بستری و بیحرکتی کوتاه، جوراب آنتیآمبولی توصیه میشود.
چگونه اندازهگیری و انتخاب کنیم؟
کارایی هر دو نوع جوراب وابسته به اندازه صحیح و انتخاب فشار مناسب است. اندازهگیری را صبحها که ورم کمتر است انجام دهید.
نقاط اندازهگیری
- دور مچ پا در باریکترین قسمت.
- دور ساق در پهنترین قسمت عضله.
- دور ران (برای مدلهای بالای زانو/جورابشلواری).
- قد از زمین تا زیر زانو یا کشاله ران بسته به مدل.
اشتباهات رایج
- انتخاب فشار بالا بدون نسخه به امید نتیجه بهتر.
- خرید بر اساس قد و وزن بدون اندازهگیری محیطی پا.
- پوشیدن جوراب روی چینهای لباس یا با اندازه کوچک که باعث فشار نقطهای میشود.
موارد احتیاط و منع مصرف
در شرایط زیر قبل از استفاده حتماً با پزشک مشورت کنید:
- بیماری شریانی محیطی شدید یا زخمهای پوستی فعال.
- نارسایی قلبی کنترلنشده یا ادم حاد.
- حس کاهشیافته در پا (نوروپاتی) یا تغییرات شدید شکل اندام.
نکات نگهداری و افزایش طول عمر
- شستوشو با آب سرد/ولرم و شوینده ملایم؛ از سفیدکننده استفاده نکنید.
- خشککردن در سایه و دور از منبع حرارتی مستقیم.
- برای حفظ فشار، هر ۳ تا ۶ ماه (بسته به مصرف) تعویض شود.
- هر صبح بپوشید و معمولاً شبها قبل خواب خارج کنید مگر دستور پزشک.
پرسشهای متداول
تفاوت اصلی جوراب واریس و جوراب آنتیآمبولی چیست؟
جوراب واریس برای فعالیت روزانه و با فشار تدریجی طراحی شده است؛ جوراب آنتیآمبولی برای دورههای بستری با فشار کمتر و یکنواخت بهمنظور پیشگیری از لخته.
کدام فشار برای جوراب واریس مناسب است؟
معمولاً ۱۵–۲۰ برای پیشگیری سبک، ۲۰–۳۰ برای علائم متوسط و ۳۰–۴۰ برای موارد شدیدتر با نظر پزشک.
آیا جوراب آنتیآمبولی را میتوان جایگزین جوراب واریس کرد؟
خیر؛ اهداف و ساختار فشار متفاوت است و جایگزین مستقیم هم نیستند.
شبها جوراب واریس را بپوشم؟
اغلب توصیه میشود شبها خارج شود مگر تجویز خاص پزشک.
جمعبندی و توصیه پایانی
اگر بهدنبال مدیریت علائم واریس در زندگی روزمره هستید، جوراب واریس با فشار تدریجی انتخاب استاندارد است. در مقابل، برای دورههای بیحرکتی کوتاه پس از جراحی یا بستری به تشخیص پزشک از جوراب آنتیآمبولی استفاده میشود. انتخاب صحیح به اندازهگیری دقیق، تعیین درجه فشار و شرایط پزشکی فرد بستگی دارد.
